Apartmanda iş güvenliği kimin sorumluluğunda?
Doğrudan çalışanı bulunan apartman veya site yönetimi, işveren sıfatıyla 6331 sayılı Kanundaki yükümlülükleri yerine getirir. Temizlik, kapıcılık, güvenlik, bahçe ve teknik bakım işlerinin riskleri aynı değildir. İşin tehlike sınıfı ve çalışan sayısı belirlenmeli; risk değerlendirmesi, çalışan eğitimi, sağlık gözetimi ve gerekli koruyucu önlemler buna göre planlanmalıdır. Kat maliklerinin tamamına her iş kazasında otomatik ceza uygulanacağı söylenemez; sorumluluk iş ilişkisine ve somut kusura göre değerlendirilir.
Bir çalışan varsa uzman ve hekim gerekir mi?
İSG hükümleri küçük işyerleri için de uygulanır. 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri bakımından uzman ve hekim hizmetlerine ilişkin hükümler 1 Ocak 2025 itibarıyla yürürlüktedir. Ancak bu, mutlaka tam zamanlı bir uzmanı sitede çalıştırmak demek değildir. Kanunun izin verdiği koşullarda hizmet dışarıdan alınabilir; gerekli eğitimi tamamlayan işveren veya işveren vekili, işe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler dışındaki İSG hizmetlerini üstlenebilir. Önce işyerinin gerçek tehlike sınıfını doğrulayın; her site otomatik “az tehlikeli” değildir.
Hangi kayıtlar tutulmalı?
Risk değerlendirmesi, çalışanların görev ve eğitim kayıtları, acil durum düzeni, sağlık gözetimi, verilen koruyucu donanım ve ortak ekipman bakım kayıtları işin niteliğine göre düzenlenir. “Her apartmanda aynı dört aşamalı plan” veya “bütün risk raporları beş yılda bir” gibi genellemeler hatalıdır. Değerlendirme, iş veya bina koşulları değiştiğinde de güncellenir. Asansör, kazan, havuz ve jeneratörün bakım ve periyodik kontrolü kendi teknik mevzuatına tabidir; yangın tüplerinin dolumu için bütün binalara tek bir altı aylık takvim verilemez.
Dışarıdan gelen bakım firmasının sorumluluğu
Asansör, elektrik, boya veya havuz bakımını yapan bağımsız firmanın kendi çalışanları bakımından işveren yükümlülükleri vardır. Yönetim de sahadaki riskleri paylaşmalı, erişim ve çalışma alanını güvenli tutmalı, aynı yerde yapılan işleri koordine etmelidir. “Firma çalışanının tüm kişisel koruyucu malzemesini yönetim sağlar” ya da “sözleşme tüm sorumluluğu kaldırır” denemez. İşin tehlikesine uygun yetki ve yeterlilik belgeleri kontrol edilir.
İş kazası olursa ne yapılır?
Önce acil yardım ve güvenlik sağlanır. İşveren, 4/a sigortalısının iş kazasını yetkili kolluğa derhal; SGK’ya kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirir. İşverenin kontrolü dışındaki yerde meydana gelen ve bilgi edinmeyi engelleyen olaylarda süre öğrenme tarihinden başlayabilir. Tutanak, tanık ve sağlık kayıtları saklanır. Teknik ve hukuki değerlendirme somut olay üzerinden yapılır.
Kaynak: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İSG SSS; 6331 sayılı Kanun ve SGK iş kazası bildirim açıklamaları.