Bina Kimlik Sistemi (BKS), yapı denetimi kapsamındaki tamamlanan binaların teknik ve genel bilgilerini kayıt ve erişim için bir araya getiren Bakanlık uygulamasıdır. QR kod ve RFID içeren bina kimlik sertifikası, binaya ait yetkilendirilmiş bilgilere ulaşmayı kolaylaştırır. Sertifika tek başına binanın deprem açısından güvenli olduğunu kanıtlayan bir rapor değildir; riskli yapı tespiti, deprem performans analizi ve iskan belgesinin yerine geçmez.
BKS hangi binalar için uygulanır?
Bakanlığın 2021/17 genelge açıklamasına göre 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamındaki ve 23 Haziran 2021'den itibaren iş bitirme aşamasına gelen yapılara bina kimlik sertifikası uygulanır. İstinat duvarı/havuz gibi ana yapının eklentileri ile daha önce sertifika alıp esaslı tadilat için yeniden bilgi formu açılan yapılar bakımından açıklanan istisnalar vardır. Eski binanın yalnız inşa tarihi nedeniyle bugün BKS levhası bulunmaması, otomatik “kaçak yapı” veya “satılamaz” sonucu doğurmaz.
Sertifikayı kim temin eder ve nereye asar?
İş bitirme aşamasındaki yapı için sertifikayı yapı denetim kuruluşu Bakanlıktan temin eder; ilgili süreçte onaylı proje ve raporların sisteme yüklenmesi gerekir. Bakanlık açıklaması, sertifika temin edilmeyen kapsamdaki yapıda yüzde 95 ve üzeri seviye onayının sistemde yapılamayacağını belirtir. Bu, her eski binanın satış veya kiralamasının BKS yokluğunda yasak olduğu anlamına gelmez. İşlemin aşaması ve yapının 4708 kapsamı doğrulanmalıdır.
QR kod ne gösterir, kim hangi veriye erişir?
Sertifikadaki QR/RFID, binanın kayıtlarına erişim aracıdır; bütün proje, test ve kişisel bilgilerin herkese açık olduğu varsayılmamalıdır. Bakanlık farklı kullanıcılar için yetkilendirme modülleri öngörür. Malik, yönetici veya kamu görevlisinin göreceği alanlar farklı olabilir. Bina girişindeki etiket hasarlıysa veya bilgi hatalı görünüyorsa yapı denetim kuruluşu ve ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüyle, tapu/ruhsat ve proje belgeleriyle birlikte iletişim kurulmalıdır. Halka açık olmayan giriş ekranı tek başına vatandaş rehberi değildir.
BKS deprem dayanıklılığını gösterir mi?
Hayır; kayıt ve izleme, mühendislik incelemesinin yerini tutmaz. Mevcut binada risk şüphesi varsa yetkili kuruluşların riskli yapı tespiti veya teknik performans incelemesi gerekir. BKS numarasının tapu taşınmaz numarasıyla otomatik bire bir eşleştiği ya da etiketteki tüm bilgilerin binanın bugünkü durumunu garanti ettiği söylenemez. Sonradan taşıyıcı sisteme müdahale olup olmadığını ayrıca araştırın.
Yönetici neyi kontrol etmeli?
- Bina 4708 kapsamına ve iş bitirme tarihine göre BKS sürecinde mi, yapı denetim kuruluşundan teyit edin.
- Varsa sertifikanın ve etiketin korunmasını sağlayın.
- Onaylı proje, yapı kullanma izni ve teknik raporları ayrıca saklayın.
- Şüpheli tadilat veya hasarda sertifikaya güvenmek yerine yetkili teknik inceleme isteyin.
Sertifika alan yapıların dönemsel denetimine ilişkin çerçeve de Bakanlığın 4708 sayılı Kanun açıklamasında özetlenir.