İntifa hakkı nedir?
İntifa hakkı, bir maldan tam yararlanma yetkisi veren sınırlı ayni haktır. Taşınmazda malik tapuda malik kalır; intifa hakkı sahibi konutu kullanabilir, koşullara göre kiraya verip kira gelirini alabilir. Malik ise çıplak mülkiyetini devredebilir; satış intifa hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Alıcının hangi haklarla taşınmazı devraldığı tapu kaydından kontrol edilmelidir.
Tapuda intifa nasıl kurulur?
Taşınmaz üzerinde sözleşmeye dayalı intifa hakkı kural olarak tapu siciline tescille kurulur. Miras, kanun ve mahkeme kararı gibi edinim yollarının sonuçları farklı olabilir; yalnız “sözlü anlaştık” demek tapuda ayni hak kurmaya yetmez. Başvuruda taşınmaz, hak sahibi, süresi ve gerekiyorsa bedel açıkça belirlenir. Resmî şekil, belge, harç ve vergi durumu işlemin türüne göre tapu müdürlüğünden doğrulanır.
İntifa hakkı devredilir veya miras kalır mı?
Hakkın kendisi devredilemez ve gerçek kişi için ölümle sona erer; mirasçılara ayni hak olarak geçmez. Ancak hakkın kullanılmasının başkasına bırakılması, kanun veya sözleşmede aksi yoksa mümkün olabilir. Bu ayrım kiraya verme açısından önemlidir. Tüzel kişi lehine intifa hakkı gerçek kişi gibi “ömür boyu” değildir; Türk Medeni Kanunu’nda en çok yüz yıllık sınır vardır.
Giderleri kim öder?
İntifa hakkı sahibi malı özenle kullanır; olağan bakım ve işletme giderleri ile yararlanma dönemine ilişkin kamu yükleri bakımından kanundaki paylaşım kuralları uygulanır. Olağanüstü onarım ve sermaye niteliğindeki giderler ayrıca değerlendirilir. “Bütün vergi, aidat ve tamir masrafları daima intifa sahibinindir” doğru değildir. Apartman aidatında yönetimle ilişki, Kat Mülkiyeti Kanunu ve somut kullanım üzerinden ayrıca incelenir.
İntifa hakkı nasıl sona erer?
Gerçek kişi hak sahibinin ölümü, belirlenen sürenin dolması, hakkın terkini veya kanundaki başka sona erme nedenleri söz konusu olabilir. Sebep gerçekleştiğinde tapudaki intifa kaydının terkin işlemiyle silinmesi ayrıca takip edilmelidir; kaydın kendiliğinden yok olduğunu varsaymayın. Malikle intifa sahibinin aynı kişi olması da birleşme sonucu doğurabilir. “Kötü kullanım varsa mahkeme intifayı her durumda hemen kaldırır” şeklinde genel kural yoktur.
Oturma ve kira hakkından farkı
Oturma hakkı yalnız konuttan konut olarak yararlanma yetkisi verir; kiraya verme ve gelir elde etme açısından intifadan daha dardır. Kira sözleşmesi ise kural olarak kişisel borç ilişkisidir. İntifa mutlaka ücretsiz, kira mutlaka kısa süreli olmak zorunda değildir. Somut hakkın adı kadar tapu kaydı ve sözleşme içeriği önemlidir.
Kaynak: Türk Medeni Kanunu (TKGM), özellikle 794–823. maddeler.